🔸استان خوزستان سال‌هاست بار تاریخ، فرهنگ و تنوع زبانی را بر دوش می‌کشد. سرزمینی که در آن، فارسی و عربی در کنار هم زندگی کرده‌اند و مردمش با هر دو زبان در بازار، مدرسه و خانه نفس کشیده‌اند. در چنین جغرافیایی، رسانه‌ محلی اگر خود را به یک زبان محدود کند، در حقیقت بخشی از […]

🔸استان خوزستان سال‌هاست بار تاریخ، فرهنگ و تنوع زبانی را بر دوش می‌کشد. سرزمینی که در آن، فارسی و عربی در کنار هم زندگی کرده‌اند و مردمش با هر دو زبان در بازار، مدرسه و خانه نفس کشیده‌اند. در چنین جغرافیایی، رسانه‌ محلی اگر خود را به یک زبان محدود کند، در حقیقت بخشی از شهروندان را از حق اطلاع‌رسانی و مشارکت مدنی محروم می‌سازد.

🔸قانون مطبوعات جمهوری اسلامی ایران هیچ منع و محدودیتی برای انتشار نشریات به زبان‌های محلی ندارد. این قانون چارچوبی روشن برای فعالیت مطبوعات ترسیم کرده و حقوق ناشران را تضمین نموده است. بنابراین اگر امروز در خوزستان نشریه‌ای دوزبانه به فارسی و عربی منتشر نمی شود، مانع اصلی در متن قانون نیست، مانع در اراده، تصمیم‌گیری و شجاعت نهادهای رسانه‌ای و مسئولان فرهنگی است.

🔸روزنامه و هفته‌نامه در هر نقطه‌ای از جهان، زمانی معنا پیدا می‌کند که صدای همه مردم را بازتاب دهد. در لبنان، مطبوعات سه‌زبانه با قدرت فعالیت می‌کنند و هیچ کس احساس نمی‌کند زبانش حذف شده است. در کانادا، روزنامه‌های فرانسوی و انگلیسی دهه‌هاست ستون‌های اصلی همزیستی مدنی‌اند. در سوئیس، چهار زبان رسمی در مطبوعات جریان دارد و هیچ‌گاه تهدیدی برای وحدت ملی تلقی نشده است. این نمونه‌ها به روشنی نشان می‌دهند که تنوع زبانی در رسانه، سرمایه‌ای اجتماعی و فرهنگی است.

🔸پرسش این است که چرا خوزستان با این همه ظرفیت، هنوز نشریه‌ای قدرتمند در دو زبان ندارد؟ چرا مردم عرب‌ استان باید اخبار و تحلیل‌های محلی را تنها از طریق رسانه‌هایی دنبال کنند که با زبان مادری‌شان بیگانه است؟ و چرا مسئولان فرهنگی و رسانه‌ای استان به این ضرورت آشکار بی‌اعتنا مانده‌اند؟ آیا اگر صدا و سیمای مرکز استان بخشی را هم به زبان عربی اختصاص داده، مشکلی از این ناحیه برای خوزستان و امنیت ان به وجود آمده؟ پس چرا از سال ۸۴ به این سو هیچوقت هیچ نشریه دوزبانه دیگری در خوزستان منتشر نشده است؟!

🔸مدتهاست اینجانب در کنار برادر عزیزم دکتر گراوندی نماینده موسسه ایران در خوزستان، بخشی از مسئولیت روزنامه الوفاق را که از زیرمجموعه های موسسه است به عهده دارم. ولی در کمال تعجب، نه تنها از سمت مسئولان استانی در این رابطه با ما همکاری نمی شود که در کمال تاسف در مسیر فعالیت ما سنگ اندازی و مانع تراشی نیز انجام می پذیرد!

🔸نشریهٔ دوزبانه در خوزستان فقط صرف یک رسانه نیست. این نشریه می‌تواند مدرسه‌ای عمومی باشد برای تقویت هویت مشترک و ملی، برای آموزش مدنی، برای ارتقای سواد رسانه‌ای، و برای همبستگی و پیوستگی های هر چه بیشتر اجتماعی. وقتی بخشی از صفحات یک هفته‌نامه به زبان عربی منتشر شود، پیامی روشن به جامعه مخابره می‌کند: «هیچ زبانی در این خاک بی‌صدا نمی‌ماند.» چنین اقدامی احترام به فرهنگ مردم است و احترام به فرهنگ، که بنیان هر همزیستی پایدار است.

🔸ما به مسئولان فرهنگی و رسانه‌ای استان یادآور می‌شویم که بی‌توجهی به این موضوع تنها به معنی نادیده گرفتن یک زبان نیست؛ به معنی نادیده گرفتن بخشی از مردم است. مشارکت اجتماعی بدون حضور زبان مادری ناقص می‌ماند. هر تصمیمی که رسانه را از زبان مردم دور کند، شکاف میان جامعه و حاکمیت را عمیق‌تر می‌سازد.

🔸خوزستان امروز بیش از هر زمان دیگری به رسانه‌ای دوزبانه نیاز دارد. هفته‌نامه‌ها و روزنامه‌های محلی باید پیشگام این حرکت باشند. تجربه‌های جهانی نشان داده است که چنین اقدامی نه تهدید، که فرصت است؛ فرصتی برای توسعه فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی. اگر می‌خواهیم وحدت اجتماعی تقویت شود، اگر می‌خواهیم مردم به رسانه اعتماد کنند، و اگر می‌خواهیم تاریخ و فرهنگ استان پاسداری شود، راهی جز این وجود ندارد.

  • نویسنده : 📝 دکتر عادل حیدری