با انتشار تصاویر و اخبار مربوط به تخریب در محوطه باستانی کنارصندل در جیرفت در رسانه‌های محلی و روزنامه «پیام ما»، بحث‌ها بر سر این موضوع بالا گرفته است. دهیار روستا با دفاع از عملکرد خود و ارائه توضیحاتی، اقدام خود را قانونی و با تکیه بر مستندات طرح هادی می‌داند، اما پایگاه ملی جیرفت از تخلف آشکار دهیار روستا می‌گوید. امروز حدود یک هفته بعد از شروع پروژه ساخت سالن چندمنظوره ورزشی در کنارصندل، معاون میراث‌فرهنگی کشور از تلاش برای برخورد قضائی با متخلفان خبر داده است. در این میان، آنچه مغفول مانده است، مسئله مهم تعیین حریم دو اثر ملی در کنار صندل است؛ موضوعی که سال‌هاست به تعویق افتاده و در یک سال اخیر که پایگاه جیرفت پرونده تعیین حریم را به وزارتخانه ارسال کرده هم هنوز خبری از به نتیجه رسیدن آن نیست.

دهیار کنارصندل با استناد به همین موضوع و همچنین غیبت نماینده میراث‌فرهنگی در کمیسیون تصویب طرح هادی روستا، حالا اقدام خود را قانونی می‌داند. «قادر شیروانی»، مسئول پایگاه میراث‌‌فرهنگی جیرفت، درباره تخلف دهیار و اصرارش بر ادامه پروژه می‌گوید: «بارها به دهیار تذکر داده شده که محل اجرای پروژه که در طرح هادی تصویب شده است، درست در عرصه محوطه باستانی کنارصندل قرار دارد. اما او با تکیه بر قصور میراث‌فرهنگی در حفاظت از منطقه، کار خود را پیش برده است.» شیروانی تأکید دارد که «دهیار بارها شاهد گمانه‌زنی باستان‌شناسان در همین محدوده بوده است، علاوه‌براین، ما بارها به او تذکر داده‌ایم.» از سوی دیگر، «بهادر جوشنی»، دهیار روستا، هم توضیحات خود را دارد و می‌گوید: «مردم روستا، حافظ دو اثر ملی ثبت‌شده در کنار صندل هستند. اما میراث‌فرهنگی برای حفظ این آثار کاری نکرده است؛ حتی یک حصار دور این آثار نکشیده. من می‌دانم که آثار تاریخی باید حریم و عرصه مصوب داشته باشند، اما این اقدام انجام نشده است.

سه وزیر در این سال‌ها از کنارصندل بازدید کرده‌اند، تأکید هم داشتند که اینجا باید حفظ شود، اما هیچ اقدامی انجام نشده است. حتی حریم را هم تصویب نکرده‌اند.» درحالی‌که این آثار هنوز حریم مصوب ندارند، او تأکید دارد که محوطه پروژه سالن ورزشی خارج از حریم آثار ثبتی کنارصندل است.
براساس ضوابط موجود و به‌گفته شیروانی: «هر پروژه‌ای که در محدوده تپه‌های باستانی قرار باشد انجام شود، نیاز به مجوز از میراث‌فرهنگی دارد؛ حتی وقتی یکی از اهالی قصد دارد یک اتاقک در این محدوده بسازد، از میراث‌فرهنگی مجوز می‌گیرد.» اما غیبت نماینده میراث‌فرهنگی در کمیسیون تصویب طرح هادی و همچنین کوتاهی‌های غیرقابل‌انکار میراث‌فرهنگی در حفاظت از این محوطه، دستاویزی برای دهیار روستا شده است تا خود را محق بداند که براساس طرحی که تأیید میراث‌فرهنگی را ندارد، محوطه باستانی ارزشمند را تخریب کند.

فرار رو به جلوی معاون میراث‌فرهنگی
دیروز معاون میراث‌فرهنگی در واکنش به اتفاقاتی که در عرصه محوطه باستانی کنارصندل جیرفت افتاده است، اعلام کرد: «تجاوز و تخریب صورت‌گرفته بدون مجوز اداره‌کل میراث‌فرهنگی کرمان بوده است و موضوع از طریق مراجع قضائی با جدیت پیگیری خواهد شد.» به‌گفته دارابی، به‌محض اطلاع با حضور یگان حفاظت اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کرمان، از ادامه عملیات تخریبی جلوگیری شد. او با تأکید بر ممنوعیت هرگونه فعالیت عمرانی بدون مجوز در این محوطه ثبت‌ملی‌شده گفت: «دهیاری منطقه بدون دریافت مجوزهای قانونی از اداره‌کل میراث‌فرهنگی استان، مبادرت به اقداماتی در عرصه محوطه باستانی کرده که کاملاً خلاف قانون است و پرونده تخلف برای پیگیری قضائی تشکیل شده است.»

در این اظهارات دارابی که روابط‌عمومی وزارت میراث‌فرهنگی منتشر کرده است، سخنی از تعیین‌تکلیف وضعیت عرصه و حریم کنار صندل به میان نیامده است. به‌گفته مدیر پایگاه میراث‌فرهنگی جیرفت، بیش از یک سال است که پرونده تعیین حریم کنارصندل معطل تأیید اداره‌کل ثبت حرایم است. حالا با اقدام دهیار روستا همچنان موضوع تعیین حریم این محوطه ارزشمند باستانی در سخنان مدیران ارشد وزارتخانه غایب است. علاوه‌براین، مسئله حفاظت از این محوطه ارزشمند که از مهمترین محوطه‌های باستانی مرتبط با تمدن بین‌النهرین و رود سند است، از مواردی است که در دو دهه گذشته مورد توجه این وزارتخانه نبوده و این بی‌توجهی منجر به تخریب تدریجی دستاوردهای کاوش‌های دو دهه گذشته در این محوطه باستانی شده است.

نکته دیگری که معاون میراث‌فرهنگی کشور در اظهارات خود به آن اشاره نکرده، میزان آسیبی است که به این محوطه وارد شده است. در تصاویر و ویدئوهای موجود از محل اجرای پروژه، آثار و سفالینه‌هایی دیده می‌شود که به‌وضوح تأیید می‌کند که ماشین‌های راه‌سازی قرار است علاوه‌بر تسطیح محوطه برای ساخت سالن ورزشی، پروژه تعریض جاده مجاور روستا را هم پیش ببرند. به‌گفته مدیر پایگاه میراث‌فرهنگی جیرفت، پروژه فعلاً متوقف شده است و باید دید وزارت میراث‌فرهنگی چگونه این محک تاریخی را پشت سر خواهد گذاشت.

  • منبع خبر : |پیام ما|